ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:

Βορειοδυτικά του ιερού της Αφροδίτης εντοπίστηκε μία Ρωμαϊκή οικία, από την οποία σώζεται μόνο μία αίθουσα, η αίθουσα φαγητού (triclinium). Σε αυτό το δωμάτιο εντοπίστηκε ψηφιδωτό δάπεδο κατασκευασμένο στα τέλη του 2ου αιώνα μ.Χ. και στο οποίο απεικονίζεται η Λήδα σε μια ασυνήθιστη σύνθεση μαζί με έναν κύκνο. Η ξεχωριστή αυτή σκηνή βρίσκεται στο κέντρο του δαπέδου και πλαισιώνεται από ζωφόρους και γεωμετρικά σχέδια. Λόγω του ψηφιδωτού, η οικία ονομάστηκε συμβατικά ως η «Οικία της Λήδας».

Σύμφωνα με τον μύθο, ο Δίας με τη βοήθεια της Αφροδίτης μεταμορφώνεται σε κύκνο και σαγηνεύει τη μυθική βασίλισσα της Σπάρτης Λήδα. Η Λήδα, αντίθετα με άλλες απεικονίσεις του μύθου, παρουσιάζεται ως κυρίαρχη φιγούρα στη σύνθεση, είναι πιο μεγάλη σε μέγεθος και είναι τοποθετημένη στο κέντρο. Επίσης, της δίνεται διαφορετική κατεύθυνση από τον κύκνο και δεν τοποθετείται σε ίση απόσταση μαζί του. Ο καλλιτέχνης χρησιμοποιεί την απόσταση και τα μεγέθη για να αναδείξει την αποξένωση και την απομάκρυνση μεταξύ της Λήδας και του κύκνου.

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Οκταβιανός Αύγουστος, ακολουθεί μια πολιτική αναβίωσης της θρησκείας, αναμόρφωσης της «Ρωμαϊκής μνήμης» και βελτίωσης της ηθικής. Σε αυτό το πλαίσιο ο Αύγουστος ξεκινά θρησκευτικές μεταρρυθμίσεις καταστέλλοντας επίσης τη μοιχεία και τη γύμνια. Η Λήδα σε αυτό το ψηφιδωτό ίσως πληροφορεί για την περιστολή της γύμνιας, προβάλλοντας ταυτόχρονα τη γυναικεία ομορφιά και το ρόλο της γονιμότητας στην κοινωνία. Η μορφή της όμως στη σύνθεση λειτουργεί και με ένα μεταφορικό τρόπο συμβολίζοντας μια φιγούρα που δε δεσμεύεται και δε φυλακίζεται, αφήνει το ρούχο της και παρουσιάζεται γυμνή, δείχνοντας ένα είδος ανεξαρτησίας, απελευθέρωσης και αντίστασης απέναντι στον κύκνο που μπορεί να είτε θεός ή και άνθρωπος.

Σήμερα το ψηφιδωτό εκτίθεται στο Τοπικό Αρχαιολογικό Μουσείο Κουκλιών. Το ψηφιδωτό αποτελεί ακόμα μια απόδειξη της ευημερίας των κατοίκων της περιοχής ενώ ταυτόχρονα επιβεβαιώνει την υψηλή ποιότητα των εργαστηρίων ψηφιδωτού της Πάφου.