ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Η «Έπαυλη του Θησέα» είναι το μεγαλύτερο οικοδόμημα που βρέθηκε μέχρι σήμερα στην Κύπρο. Οι ανασκαφές που πραγματοποιεί η Πολωνική Αρχαιολογική Αποστολή από το 1965 έφεραν στο φως μία πολυτελή έπαυλη, που περιλαμβάνει πάνω από 100 δωμάτια σε μια έκταση γύρω στα 9600 τ.μ. Το μέγεθος και η πολυτέλεια της οδήγησαν τους ανασκαφείς στο συμπέρασμα ότι το κτίριο ήταν η μια από τις επίσημες κατοικίες του Ρωμαίου ανθύπατου (κυβερνήτη) της Κύπρου. Η οικοδόμηση της άρχισε τον 2ο αιώνα μ.Χ. και, με πολλές επεκτάσεις, προσθήκες και αλλαγές, η ζωή της συνεχίστηκε μέχρι και τις αρχές του 7ου αιώνα μ.Χ. Η μνημειακή είσοδος βρισκόταν στα ανατολικά, στο τέλος ενός σημαντικού δρόμου που την συνέδεε με το λιμάνι. Από τις τέσσερεις πτέρυγες που πλαισίωναν την μεγάλη, κεντρική, υπαίθρια αυλή η σημαντικότερη ήταν η νότια που περιλάμβανε δωμάτια δημόσιου χαρακτήρα (αίθουσες υποδοχής, αίθουσα ακροάσεων, κ.ά.). Στη νότιο-ανατολική γωνία της πτέρυγας στεγάζεται ένα πολυτελές συγκρότημα λουτρών ενώ τα ιδιωτικά διαμερίσματα βρίσκονταν στα δυτικά. Τα δωμάτια υπηρεσίας και οι εργαστηριακοί χώροι βρίσκονταν στη βόρεια πτέρυγα και στα ανατολικά. Η διακόσμηση της «Έπαυλης του Θησέα» περιελάβανε τοιχογραφίες, και εξαιρετικά εικονιστικά και γεωμετρικά ψηφιδωτά δάπεδα. Τα ψηφιδωτά δάπεδα καλύπτουν μια έκταση πάνω από 1400 τ.μ. και ανήκουν σε διάφορες περιόδους από τον 3ο μέχρι τις αρχές του 6ου αιώνα μ.Χ. Μαρμάρινα αγάλματα και άλλα κινητά ευρήματα από την Έπαυλη εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Επαρχίας Πάφου.