ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:

ΕΝΑ ΝΕΟΛΙΘΙΚΟ ΧΩΡΙΟ

Ο χώρος αυτός ερευνήθηκε με μικρής κλίμακας ανασκαφή το 1947 απο το Τμήμα Αρχαιοτήτων. Ανασκάφηκε πιο εκτεταμένα από ξένη αρχαιολογική αποστολή (Πρόγραμμα Κοιλάδας Βασιλικού) από το 1976 έως το 1984.

Οι ανασκαφές απεκάλυψαν ένα μικρό χωριό της Ακεραμικής Νεολιθικής περιόδου, τοποθετημένο δίπλα σε ένα εύκολο προσπελάσιμο σημείο του ποταμού Βασιλικού. Τα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα μπορούν να χρονολογηθούν στην περίοδο 7500-5500 π.Χ. Η αρχική χρήση του χώρου σημειώθηκε λίγο νωρίτερα, όταν πιθανόν να κατασκευάστηκαν ξύλινες κατασκευές στην κορυφή του λόφου. Ο χώρος φαίνεται να εγκαταλείφθηκε ειρηνικά για άγνωστους λόγους. Ο οικισμός αυτός χρονολογείται κάπως νωρίτερα από τον γειτονικό οικισμό της Χοιροκοιτίας. Η ακριβή της σχέση όμως είναι αβέβαιη.

ΤΑ ΣΠΙΤΙΑ

Τα κυκλικά σπίτια του χωριού, κτισμένα από πέτρα και πλιθάρι, είναι συγκεντρωμένα στο πάνω μέρος ενός φυσικού λόφου. Ο οικισμός, τουλάχιστον για κάποια περίοδο, περιβαλλόταν απο΄ένα μεγάλο πέτρινο τοίχο (πιθανόν με πλίθινο άνω μέρος) και μια τάφρο έξω από αυτόν, σκαλισμένη στο φυσικό βράχο. Κάποιες από τις στέγες των σπιτιών ίσως ήταν επίπεδες και κάποιες θολωτές. Οι εσωτερικοί πεσσοί (στύλοι) σε μερικά κτίσματα ίσως στήριζαν ένα ξύλινο υπερυψωμένο πάτωμα. Οι περισσότερες από τις κατασκευές μάλλον είχαν οικιστική χρήση. Ένα σύμπλεγμα κατασκευών στη δυτική πλευρά της κορυφής του λόφου είχε ίσως κάποια ιδιαίτερη σπουδαιότητα.

ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ

Οι κάτοικοι του χωριού, ίσως όχι περισσότεροι από 150, καλλιεργούσαν σιτάρι, κριθάρι και φακές στα γειτονικά χωράφια. Μάζευαν επίσης χόρτα από τη γύρω περιοχή. Είχαν εξημερψμένα πρόβατα, κατσίκες και γουρούνια (όχι όμως βοοειδή) και κυνηγούσαν ελάφια. Τα αγγεία τους τα έφτιαχναν από πέτρα (τα μέταλλα και η κεραμική ήταν άγνωστα) και ίσως από ξύλο και καλάμια. Χρησιμοποιιούσαν διάφορους τύπους πέτρας για τα οικιακά σκεύη τους και τα προσωπικά τους κοσμήματα. Οι νεκροί θάβονταν σε λάκκους κάτω από τα δάπεδα των κτιρίων ή στους χώρους έξω από αυτά. Γενικά δεν έβαζαν κτερίσματα στους τάφους. Κινητά ευρήματα από τον χώρο αυτό εκτίθενται στο Κυπριακό Μουσείο στη Λευκωσία και στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Επαρχίας Λάρνακας.

ΤΟ ΣΤΕΓΑΣΤΡΟ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ

Όταν ολοκληρώθηκε η ανασκαφή, κρίθηκε σκόπιμο να κατασκευαστεί ένα μόνιμο στέγαστρο για να πρσοτατεύσει από τα στοιχεία της φύσης του πλίνθινους τοίχους, που βρέθηκαν καλά διατηρημένοι. Μια μεταλλική κατασκευή ανεγέρθηκε το 1980, αλλά αυτή αντικαταστήθηκε από τη σημερινή το 1995.

Το σημερινό στέγαστρο σχεδιάστηκε από τον Δρα Martin Schmid, αρχιτέκτονα της Γαλλικής Σχολής Αθηνών από κοινού με το Τμήμα Αρχαιοτήτων, το Ίδρυμα Α.Γ. Λεβέντης και τον ανασκαφέα Δρα Ian A. Todd. Το πρόγραμμα χρηματοδοτήθηκε από το Τμήμα Αρχαιοτήτων και το Ίδρυμα Αναστάσιος Γ. Λεβέντης.

Μετά την κατασκευή του προστατευτικού στεγάστρου, οι τοίχοι των νεολοιθικών κτιρίων συντηρήθηκαν από εξειδικευμένο συνεργείο του Τμήματος Αρχαιοτήτων. Ο επισκέπτης μπορεί εύκολα να διακρίνει τις σύγχρονες επεμβάσεις συντήρησης από την υποκείμενη νεολιθική τοιχοποιία.